W 1899 roku na Węgrzech urodził się Rezsô Seress. Chyba najtrafniejszą opinię o nim wyraził Otto Klemperer: "Er ist kein Musiker - er ist nur dem Genie." (On nie jest muzykiem - on jest tylko geniuszem). Kim zatem był człowiek, który zasłużył sobie na takie miano?
Seress był pianistą w budapeskiej restauracji Kispipa, gdzie ludzie go uwielbiali, gdyż potrafił ich sobie zjednać niesamowitym uśmiechem. Był on bardzo niskiego wzrostu, dlatego trudno go było dojrzeć zza ogromnego fortepianu. Nigdy nie zdobył wykształcenia muzycznego, dlatego też grał tylko jedną ręką. Jednak mimo wszystko poszczęściło mu się w życiu. Żoną Rezsô została węgierska piękność - Helen. By mogło dojść do małżeństwa opuściła swego zamożnego małżonka!
Skomponował on bardzo wiele utworów, które tak wrosły w kulturę narodową Węgier, że do dziś dzień są zwane utworami folkowymi. Wiele z nich zostało rozsławionych przez zagranicznych wokalistów i kompozytorów. Jednak chyba największą sławę odniosła tak zwana piosenka samobójców - "Gloomy Sunday". Absolutnie nic nie może być porównywalne z jej sukcesem i legendą jaka wokół niej narosła.
Seress tworzył Gloomy Sunday z myślą o swojej ex-kochance, dla niej starał się opublikować utwór by mogła go usłyszeć i wrócić do Rezsô. Spotkał się jednak z nieoczekiwanym problemem - jak powiedział jeden wydawca: "To nie o to chodzi, że utwór jest smutny, w nim jest pewien rodzaj rozdzierającej rozpaczy. Nie sądzę by przyniosło komukolwiek coś dobrego słuchanie go." Mimo wielu komplikacji udało się w końcu uzyskać publikację. W przeciągu tygodnia stał się "hitem". Była kochanka kompozytora zażyła truciznę, tym samym odbierając sobie życie. Znaleziono przy niej kawałek papieru zawierający dwa słowa: "Gloomy Sunday".
Utwór ten jest powiązany ze śmiercią ponad setki osób. Dwie osoby zastrzeliły się podczas słuchania tej melodii, wielu utopiło, powiesiło, lub zagazowało się. Jedna poprosiła zespół o wykonanie piosenki samobójców, po czym odebrała sobie życie. Piosenka wywołała taką falę śmierci, że budapeska policja zażądał zakazu wykonywania i słuchania jej. Mówi się, że ten monotonny, krótki utwór zawiera w sobie esencję rozpaczy, potęgowaną przez jego prostą harmonię. Swoista "chanson'macabre" XX wieku.
Popularność piosenki ciągle rosła. Przyczynili się do tego: Billie Holiday, Artie Shaw, the Ventura Orchestra, Louis Armstrong, Etta Jones, Jimmy Whiterspoon, Pjotr Leschenko, Mercedes Simone, Ray Charles, Yma Sumach, Tom Jones, Carmen McRae i wielu innych.
Również w zagranicznych krajach emitowanie feralnego utworu zostało zakazane. B.B.C. uznało ją za zbyt pesymistyczną, by móc ją wyemitować.
|
Z czasem zainteresowanie nią osłabło, dlatego władze zgodziły się na emisję jedynie wersji instrumentalnej. Nawet to wywołało nową falę samobójstw.
Dodano trzecią zwrotkę, by zniwelować pesymistyczny ton utworu. Jednak jego magia nie dała się zagłuszyć. Do dziś dzień ludzie, którzy wysłuchali go twierdzą, że spowodował on u nich swoisty smutek i depresję.
Chyba nie jest zaskakującym, że w styczniu 1968 roku Rezsô Seress popełnił samobójstwo skacząc z okna swego mieszkania.
Słowa piosenki samobójców:
GLOOMY SUNDAY
Sunday is gloomy
My hours are slumberless
Dearest the shadows
I live with are numberless
Little white flowers
Will never awaken you
Not where the black coach
Of sorrow has taken you
Angels have no thoughts
Of ever returning you
Would they be angry
If I thought of joining you?
Gloomy Sunday
Gloomy is Sunday
With shadows I spend it all
My heart and I
Have decided to end it all
Soon there'll be candles
And prayers that are said I know
But let them not weep
Let them know that I'm glad to go
Death is no dream
For in death Im caressing you
With the last breath of my soul
Ill be blessing you
Gloomy Sunday
(zwrotka dodana)
Dreaming, I was only dreaming
I wake and I find you asleep
In the deep of my heart here
Darling I hope
That my dream never haunted you
My heart is telling you
How much I wanted you
Monika Jedlińska
|
październik 2003 (10)
indeks .
zapowiedzi .
artykuły .
recenzje .
muzyka w sieci .
redakcja .
special numeru .
magazyn on-line
