Gdyby spytać losowo wybranych stu osób, z czym kojarzy się im sztuka Japonii, podejrzewam, że wymienione zostałyby haiku, filmy Kurosawy i może kabuki. Mały procent wiedziałby o instrumentach takich jak shamisen czy koto. Powód jest prosty. Krąg kultury japońskiej jest nam daleki i obcy od rodzimego, a z braku czasu i chęci nie sięgamy po publikacje dotyczące tak egzotycznego dla nas kraju.
Tradycyjna muzyka japońska, podobnie jak muzyka wschodnio azjatycka oparta jest na pentatonice, czyli skali 5-dźwiękowej. Dla swoistego urozmaicenia i ożywienia stosuje się też wibrację i podwyższanie pojedynczego dźwięku. Początkowo muzyka wykonywana była tylko dla bogów, w celach kultowych. Kagura - taniec w maskach i pieśni-recytacje przy dźwiękach koto, fletu, oboju i bębnów były najbardziej rozpowszechnioną formą, nazwijmy to "kultu artystycznego.
W pradawnych obrzędach ma swoje początki dramat No. Starano się osiągnąć ścisłą jedność melodii, słowa i tańca. Melorecytacja jednego dźwięku kończyła się glissandem, po którym wznawiana była od nowego, innego dźwięku. Osoby, którym udało się zobaczyć film Takeshi Kitano pt. "Dolls", zetknęły się już z muzyką Nipponu. Sceny z widowiska kukiełkowego - bunraku- właśnie nią były ilustrowane. Muzyka tworzy niesamowity klimat, który potęguje napięcie. Losy bohaterów przekazywane są przez nią.
|
|
Rozwijała się też muzyka dworska, o już znacznie poszerzonym instrumentarium. Oprócz wyżej wymienionych instrumentów, doszły również harmonijki ustne, gongi, lutnie, cytry i shamisen. Bębny, czy różnego rodzaju kołatki często zastąpione były uderzaniem rąk o kolana, bądź klaskaniem. Flet zawsze był swoistym kontrapunktem recytacji.
Geishe, czyli kobiety sztuki, zaadaptowały dla swych potrzeb shamisen. Jest to trzy strunowy instrument, swoim wyglądem przypomina znane nam banjo. Co ciekawe, jego pudło rezonansowe pokryte jest skórą kota, która jest najlepsza lub psa, która jest tańsza. Struny uderza się prawą ręką plektronem, a wycisza trzema palcami lewej ręki.
Pod wpływem nowych, zachodnich wzorców muzyka Japonii rozwija się bardzo dynamicznie. Popularnymi gatunkami są ostatnio j-rock i j-pop i mało kogo szokują jeszcze tak zwani girly boys. Dla nieuświadomionych: muzycy płci męskiej swym wyglądem przypominający kobiety.
Wiele osób kojarzy też zapewne Ikuko Endo Finalistkę VIII Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego w Warszawie,
profesor Tokijskiej Akademii Sztuki (Geidai).
Mam nadzieję, że choć trochę zachęciłam was, do sięgnięcia po nowe wzorce muzyczne, po nową estetykę. Nie zamykajcie się w europejskiej, a raczej zachodniej muzyce. Wyjdźcie naprzeciw nowym doświadczeniom.
Dla zainteresowanych zostawiam parę linków, do stron, z których można ściągnąć muzykę japońską:
http://www.kitaro.net/kojiki.htm - sample i muzyka z opery kantońskiej
http://www.wsu.edu/~dee/KABUKI/SHAMISEN.HTM - shamisen
|
lipiec 2004 (18)
indeks .
zapowiedzi .
artykuły .
recenzje .
muzyka w sieci .
redakcja .
special numeru .
magazyn on-line
