Ska to przede wszystkim muzyka taneczna. 'Jamajska muzyka taneczna', która na początku lat 60-ych powstała by zabawiać klasę średnią i robotników na Jamajce, następnie dzięki jamajskim imigrantom przedostała się do Wielkiej Brytanii, skąd rozeszła się na cały świat. W Wielkiej Brytanii ska było także znane jako "blue beat". "Rocksteady", a później "reggae" wyrosły ze ska pod koniec lat 60-ych. Połowa lat 70-ych, oraz dwie ostatnie dekady dwudziestego wieku przyniosły rozwój tej muzyce.
Ska powstaje dzięki dźwiękom wydobywającym się z bębnów, bassów, gitary rytmicznej, całej gamy instrumentów dętych, a czasem organów Farfisa czy Hammond ( to już bardziej charakterystyczne dla 2 tone ska ).
Skąd wzięło się SKA ?
Na Jamajce dźwięki R&B pochodzące od amerykańskich afro amerykanów, zostały przyjęte przez jamajskich muzyków i szybko stały się częścią jamajskiego 'mento', dodatkowo doprawione jazz'em, a także innymi dziwactwami powstałymi z systemów dance hall i ruchomych 'sound systemach' zamontowanych na ogromnych ciężarówkach.
Pod koniec lat 50-ych Jamajka wyzwalała się spod władzy Wielkiej Brytanii i jeden z pierwszych producentów muzycznych Clement 'Sir Coxsone' Dodd zebrał pracujących dla niego muzyków, żeby stworzyli wyjątkową dla muzykę taneczną, chciał żeby były to dźwięki typowe tylko dla Jamajki.
Basista Cluet Johnson ( Clue J ) jeden z twórców tej muzyki chodził po mieście witając się z przyjaciółmi pozdrowieniami 'Love Skavoovie', właśnie od tego pozdrowienia powstała nazwa 'ska'.
Pod koniec roku 1960 i w roku 1961, zespoły nagrywające płyty w wydawnictwie Dodd'a stworzyły pierwsza prawdziwe kawałki ska, różniące się od kalipso, R&B, jazz'u czy amerykańskiego i brytyjskiego popu.
'Coxsone' intensywnie konkurował z założycielem Trojan Records Arthur'em Duke'm Reid'em, oraz Prince Buster'em ( Cecil Campbell ), który opuścił wytwórnię Dodd'a by założyć własny sond system 'The Voive of the People'.
Wytwórnia 'Island Records' Chris'a Blackwell'a była także bardzo ważnym ogniwem w nowopowstającej muzyce ska. Stworzyli oni wyjątkowe jamajskie połączenie trąbek oraz bębnów tworząc muzykę radosną i buntowniczą. Od tego momentu ska stało się pierwszą autonomiczną muzyką z Jamajki.
Zyskując sławę ska zaczęło być muzyką dominującą na Jamajce, stało się naprawdę 'Narodową muzyką'.
Poszczególny elementy ska można było usłyszeć w muzyce już pod koniec lat 50-ych, jednak dopiero dzięki 'Coxsone'owi', cała scena Kingstone ( Prince Luster, Clue J, Duke i inni ) zaczęła działać razem.
Ska zostało przedstawione całemu światu w roku 1964 w Nowym Jorku na targach międzynarodowych.
Tak jak pisałem wcześniej ska pojawiło się w Wielkiej Brytanii na początku lat 60-ych dzięki licznym jamajskim imigrantom. Początkowo znane było jako 'Jamajski Blues' i było powodem stworzenia studia nagraniowego 'Blue Beat', stąd właśnie wzięła się inna nazwa ska : 'blue beat'.
Ska stało się bardzo popularne wśród angielskich modsów, kojarząc się od tej pory z małymi kapeluszami i skuterami.
Mniej więcej w tym samym czasie angielscy skinheadzi coraz bardziej fascynowali się coraz bardziej ska.
Studio 'Trojan Records' ciągle wypuszczało hity ska do listy przebojów UK top 10 ( do roku 1969, bądź 1970 ), jednak wtedy rocksteady i reggae stały się bardziej popularne od ska.
Czym jest pierwsza fala ska ? Druga fala ska ? Trzecia fala ska ? Czy jest czwarta fala ?
Terminy te dzielą muzykę ska na trzy okresy czasowe.
Ogólnie mówiąc, pierwsza fala ska zaczęła się w roku 1960(1) na Jamajce i trwała aż do końca lat 60-ych na Jamajce i w Anglii ( tam jako blue beat ), wtedy jednak jej popularność zmalała na rzecz 'jej dzieci' rocksteady i reggae.
Najważniejszymi twórcami pierwszej fali są : Skatalites, Laurel Aitken, Prince Luster, Derrick Morgan i Desmond Dekker.
*Pod koniec lat 50-ych Duke Vin sprowadził do Londynu pierwszy Sound System*
Druga fala ska rozpoczęła się pod koniec lat 70-ych i na początku 80-ych. Popularniejszymi zespołami z tego okresu są : The Specials, The Beat ( Angielski ), Madnesss.
Ska tego okresu bardzo mocno łączy się z 2 Tone.
2 Tone ska jest szybsze, silniejsze i wykorzystuje więcej instrumentów dętych niż ska z pierwszej fali ( może z wyjątkiem Skatalites ).
Zarówno ska pierwszej jak i drugiej fali było przeznaczone przede wszystkim dla klasy robotniczej, ludzi ciężko pracujących.
Trzecia fala to odrodzenie ska na przełomie lat 80ych i 90-ych, przyczyniły się do tego takie zespoły jak : Weaker Youth Ensemble, the Allstonians, Bim Skala Bim, the Voodoo Glow Skulls and The Toasters. W ostatnich latach widać także powrót do korzeni, takie zespoły jak Hepcat, Steady Earnest, The Allstonians, Skavoovie czy Epitones, nagrały płyty całkowicie w klimatach pierwszej fali.
W Puerto Rico i Ameryce śacińskiej powstaje nowe połączenie ska. Niektórzy nazywają je 'salska', jest to połączenie afro-karaibskiego i latynoskiego pop-rock'a z dźwiękami ska pierwszej fali. Powstaje także połączenie skakkore, czyli połączenie ska z hardcorem, a także połączenie rap/ska/hardcore.
Zespół La Maldita Vecindad y los Hijos del quinto Patio, łączy cha-cha ze ska, tworząc 'chachaska'. Niezapominajmy o 'freestyle ska', powstającym w europie połączeniu ska z hip hopem.
Nie jest to ska-core, ale na pewno jest to nowy kierunek w muzyce. Jednak czy jest to już czwarta fala ska ? Chyba jednak nie.
*W USA niezwykle popularne stały się zespoły nazywające swoją muzykę 'chrześcijańskie ska', te zespoły to m.in. : O.C. Supertones, Five Iron Frenzy, the Insyderz, Squad 5-0, The Israelites ( nie mylić z zespołem Desomnd'a Dekker'a ), Aloha Fridays czy też Big Dog Small Fence. Jest to krok w przód od czasów The Wailers, którzy w roku 1962 nagrali kilka coverów piosenek gospel.*
| |
Rude Boy - kto to taki ?
'Rude boy' to nie tylko niegrzeczne dziecko. Twardziele z ulic Kingstone, ubrani czysto i schludnie, byli nazywani 'rude boy', to właśnie oni królowali na parkietach w Kingstone ( rude należy rozumieć jako fajny, zajebisty, niekoniecznie jako chamski ). Termin ten przeniósł się do Wielkiej Brytanii, gdzie został wskrzeszony przez fanów ska drugiej fali.
Historyk Horace Campbell w książce 'Rasta and Resistance' pisze :
'Pomiędzy rokiem 1964 a 1967 wytworzyła się subkultura młodych gniewnych. Nazywali się "Rude Boy", szukali samoekspresji i możliwości identyfikacji z otoczeniem, szybko byli werbowani do gangów. (...) Ci młodzi ludzie siali terror wśród ludzi pracujących, bali się ich zarówno zwykli obywatele jak i policja.'
Biorąc pod uwagę teksty Desomnd'a Dekker'a można zdefiniować Rude Boy'a jako 'super fajnego chuligana'.
Dekker śpiewał m.in. :
"Them a loots
Them a shoot
Then a wail
At Shanty Town
When rude boy deh 'pon probation
Then rude boy a bomb up the town."
Co w wolnym tłumaczeniu brzmi mniej więcej tak:
"Idą na włam
Zaczynają strzelać
A potem płacz
W Shanty Town
Kiedy rude boy dostaje zawiasy
Wtedy rude boy wysadza miasto"
Tak więc, oczywisty staje się fakt, że rude boy'e to ludzie przed którymi ostrzegała Was mama ;)
Laurence Cane-Honeysett ( twórca tekstów ska/rocksteady/reggae ) napisał :
'Od lata 1966, aż do 1967 pojawiło się wiele nagrań dotyczących tak zwanych 'Rude Boys'. Prawie każdy znaczący wykonawca miał jakąś piosenkę, w której albo bronił, albo atakował młodzieńców siejących zamęt na wyspie. Nastąpił podział, niektórzy głosili, że rude boys to nikt więcej jak zwykli chuligani, sprawiający liczne kłopoty, a inni wychwalali ich działania, tworzyli z nich herosów, tworząc z nich gangsterów na podobieństwo tych z popularnych filmów. Jednakże dla większości były to po prostu ofiary zdeprawowanego społeczeństwa w którym się urodzili i dorastali.
Co by o nich nie mówić Rude Boys byli częścią Jamajskiego życia i działali na długo przed utworami opisującymi ich wyczyny. Głównym powodem nagłego zainteresowania się nimi był wzrost aktów przemocy w lecie roku 1966, co było bez wątpienia związane z niesamowicie ciepłym latem.
Przez trzy miesiące zginęło sześć osób, w październiku rząd ogłosił tan wyjątkowy i wysłał policję z wojskiem do strefy zagrożenia w Kingston, a także wprowadził godzinę policyjną między 22 a 6 rano. Związek z tym okresem miała także zmiana w muzyce. Żar z nieba stawał się nie do wytrzymania, przez co tańczenie ska stawało się niezwykle męczące, naturalnym biegiem zdarzeń było więc zwolnienie tempa. Spowolnienie osiągnęło taki punkt w którym powstał nowy rodzaj muzyki, ska zostało zastąpione przez rocksteady.
Na początku roku 1967, zarówno pogoda jak i nastroje uspokoiły się i temat rude boys nie był już tak często poruszany w piosenkach.
Pod koniec lat 70-ych brytyjskiego zespoły takie jak The Specials czy Madness wznowiły image rude boys, prezentując ich jako uwielbiających zabawę młodych mężczyzn ubranych w stylowe marynarki i małe kapelusiki, bardziej przypominających modsów z końca lat 60-ych, niż prawdziwych rude boys z jamajki.
Jednakże ten image nie przetrwał zbyt długo. Od tamtej pory rude boys stali się zapomniani poza Jamajką...aż do teraz!'
Obecnie 'Rude boy', albo 'Rude girl' to oddany fan/ka ska, znający historię, styl, oraz orientujący się w scenie ska. ( nie ja pisze te definicje ;-) - przyp. kul ).
A co z reggae ?
Reggae to muzyka która powstała z rocksteady pod koniec lat 60-ych. Rocksteady natomiast zostało stworzone przez pierwszych wokalistów ska ( np. Laurel Aitken, Derrick Morgan, Desmond Dekker ), gdyż publika domagała się bardziej spokojnych rytmów, oraz mniej muzyki instrumentalnej.
Trzeba zwrócić uwagę, że wiele gwiazd reggae zaczynało właśnie jako muzycy ska, między innymi : Bob Marley, Bunny Wailer, Peter Tosh, Rita Marley Anderson, Toots and the Maytals, Desmond Dekker.
Ska uspokojone w rytmach rocksteady, uspokajało się jeszcze bardziej tworząc w końcu reggae.
Horace Campbell w 'Rasta and Resistance' napisał :
'Zmiana z rocksteady do reggae była jak zmiana ze ska do rocksteady. Niepowstrzymany proces, który był zarówno odpowiedzią jak i odwzorowaniem zmieniającego się społeczeństwa. Podczas gdy teksty rocksteady wywodziły się z piosenek o seksie i romansie autorstwa Jackie'ego Opel'a i Lord'a Creator'a, reggae kładło nacisk na Afrykę, wyzwolenie oraz wykupienie czarnych.'
Reggae nie zawsze było związane z kulturą Rastafarian.
Brytyjski zespół UB40, luźno związany z drugą falą ska, w jednym ze swoich albumów tak oto opisuje pochodzenie reggae :
'To wybór piosenek. One reprezentują pewną erę. Erę, która nastąpiła po pierwszej fali skinheads, kiedy czarni byli rude boy'ami, a długie włosy nosili tylko hippisi. One reprezentują reggae które po raz pierwszy pojawiło się pod taką nazwą. Reggae zanim zostało odkryte przez policjantów, socjologów i producentów TV. Zanim zostało przyjęte przez lewaków, liberałów, punków czy rasta. Reggae było po prostu muzyką taneczną i wielu D.J.'ów dalej tak je traktuje.
Wtedy reggae nie odwoływało się do intelektu czy pozycji społecznej, ale do serca i bioder.'
Rastafaianizim i Ska
Weźmy na przykład zespół The Wailers, nie byli oni zaangażowani w ruch Rasta aż do roku 1965, kiedy to król Etiopii Selassie I odwiedził Jamajkę, a pierwszą piosenkę o Rasta nagrali w roku 1966. Właściwie to reggae swoją wczesną popularność na wyspach brytyjskich zawdzięcza ruchowi skinheads i skinhead reggae.
A co ze skankującymi skinheadami ?
Ruch skinheads wywodził się z takiej sami 'klasy robotniczej' co i ska. Wystarczy pooglądać zdjęcia Bob'a Marley'a, Peter'a Tosh'a czy Bunny'ego Wailer'a, wykonane w latach 60-ych, oni nie mają włosów !
Ruch skinheads stawał się coraz bardziej popularny w latach 60-ych, gdy w Anglii pojawiało się coraz więcej młodych Jamajczyków wpływających na kulturę białej młodzieży.
Ci starzy angielscy 'łysi' byli rude boy'ami. Zarówno tamta jak i obecna moda skinheads ma swoje korzenia na Jamajce.
Pierwsi skinheads chcieli wyglądać jak golący swe głowy rude boys.
*...* - tak oznaczone zostały ciekawostki.
Przetłumaczył i opracował:kul
|
grudzień 2004 (23)
indeks .
zapowiedzi .
artykuły .
recenzje .
muzyka w sieci .
redakcja .
special numeru .
magazyn on-line
