|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|||
|
|
|
|
Sposób przedstawiania wartości w muzyce. Problem interpretacji utworu muzycznego. Tomasz Kierzkowski III rok filozofii (aksjologia) Problem wartościowania sztuki, jest dosyć istotnym problemem w dziedzinie estetyki i aksjologii. W szczególności dużą uwagę zwraca się na malarstwo i rzeźbę. Nieco rzadziej dokonuje się analizy dzieła muzycznego (samego w sobie), oraz jego wykonania. Kwestia wartościowania utworu oraz możliwości interpretacji wykonania była już wielokrotnie przedstawiana szczególnie przez Romana Ingardena, Teodora W. Adorno, czy Bohdana Pociera. Jednak tak naprawdę nikt z nich nie osiągnął całkowitego konsensusu. Czy jest on w ogóle możliwy i w jaki sposób? Czy można dojść do powszechnych i uniwersalnych rozwiązań w tej dziedzinie? Zdecydowanie nie. Wielu z ludzi nie zastanawia się tak naprawdę nad wykonaniem danego utworu. Po prostu są przyzwyczajeni, albo się przyzwyczajają do danego wykonania. Po porostu słuchają "biernie". W dzisiejszych czasach trudno jest dokonać obiektywnej oceny, czy dane wykonanie jest "lepsze" czy "gorsze" od innego. Kwestia osłuchania jest niewątpliwie ważna. Należałoby posiadać, co najmniej kilka różnych interpretacji tak, aby nie przyzwyczaić się do jednego i spojrzeć z szerszej perspektywy na nie wszystkie. Bardzo duża odpowiedzialność spoczywa na dyrygentach, wykonawcach czy orkiestrach. Powinni starać się jak najwierniej spróbować odtworzyć klimat danego dzieła. Wszakże wiadomo, że nie we wszystkich utworach jest to możliwe, a bywa i tak, że dana interpretacja i tak nam nie podpadnie, bo nie jesteśmy zwolennikami danego artysty czy zespołu. Nie ma ideału. Współczesne wykonania różnią się od wykonań z lat 60 czy 70, to niewątpliwe. Postęp technologii, możliwości nagrywania czy dokonywania retuszu są nieograniczone. Nie oznacza to, jednak, że dane wykonanie przez to może być lepsze czy gorsze. Dla jednego podstawą do wartościowania będą wykonania utworów pod batutą Bruno Waltera, który był uczniem Gustawa Mahlera. W sposób oczywisty wiadome jest, że Walter był pod silnym wpływem Mahlera i jego wykonania będą bardzo zbliżone do mistrza. Na potwierdzenie tego, że tak uczynił, są jego wypowiedzi oraz notatki, jakie sporządzał. Być może właśnie to powinno być kryterium wartościowania wykonania danego utworu muzycznego - wiarygodność i historyczność? Nie zawsze. Leonard Berenstein żył wiele lat później i jego interpretacja Mahlera też jest genialna, nie mówiąc tu już o Zubinie Mehta, któremu najlepiej udało się wczuć w klimat kompozytora. Dlaczego? Oto inne czynniki. Narodowość i religia: zarówno Gustaw Mahler jak i Zubin Mehta są pochodzenia żydowskiego. Powoduje to zupełnie inne podejście do muzyków. Wystarczy spojrzeć na Izraelską Filharmonię Narodową: pełen profesjonalizm i zaangażowanie, oraz zupełnie inne podejście do muzyki. Można by się kłócić i przywołać tu przeciwną opinię i powiedzieć, że Filharmonicy Berlińscy też są geniuszami, ale w zupełnie innym wymiarze. W niemieckiej orkiestrze, był i jest zawsze idealizm, oraz solidność i fachowość, co powodowało różne efekty czasem dobre, w końcu interpretowali swoją muzykę, czasami gorzej. Inaczej sprawa wygląda u Zubina Mehty. Powstaje kolejny problem upodobania i faworyzowania utworu muzycznego. Problemy te łączą się z poprzednimi i tworzą jednolitą całość. W dzisiejszych czasach komercji, mamy następujący wskaźnik estetyczny to, co podoba się innym to, co jest popularne i cały czas leci w radio koduje się w naszych głowach, staje się popularne. Nie na darmo jedną piosenkę słyszymy w radio częściej niż inną. Tkwi w tym istotny cel: mianowicie skłonienie nas do danego wykonawcy, danego utworu, a co za tym idzie pójście do sklepu i kupienie konkretnej płyty czy kasety. Większość społeczeństwa nie oznacza jeszcze, że ma rację w danej sprawie. Statystyki nie powinny odwzorowywać i wskazywać(a często tak jest, bo lubimy liczyć się z opinią kogoś innego) jakości czy wartości utworu. Każdy sam z osobna powinien dokonać samooceny. Niestety, nie jest możliwe odcięcie się od świata, ale możliwe jest podejście indywidualne oraz samoświadomość. Nie należy się odcinać. Wręcz przeciwnie. Człowiekowi dane jest poznanie, i powinno ono być wykorzystywane także w muzyce, dzięki temu poszerzamy swoje horyzonty nie tylko w tej dziedzinie. Powoduje to, że mamy swoje wyrabiane zdanie od danym gatunku muzycznym. Nie ma obiektywnego kryterium, nie jest też możliwe stworzenie takiego kryterium, lecz właśnie wszystkie wymienione wyżej czynniki mogą nam pomóc w dokonaniu oceny danego utworu muzycznego. Posiadając wiedzę, świadomość oraz możliwość porównania i zdystansowania się dokonujemy swoistego wyboru. Najważniejsze jest abyśmy sami byli zadowoleni z samodzielnego wyboru. |