Pożądanie językowe niemieckiego Mädchen

W odpowiedzi na wpis w blogu Zienka na temat języka niemieckiego i jego różnorakich okropieństw językowych napisałem komentarz, który jednak nie przeszedł przez sito moderatora. Napisze go ponownie tutaj, troszkę rozbudowując.

Rozwiązywanie zagadek pochodzenia słów z języka danego kraju to wspaniały sposób na poznanie cech jego mieszkańców. Być może w wyniku dostanie się jakieś koszmarne stereotypy, ale nie można się tak szybko zrażać. Jeszcze nie tak dawno zachwyciłem się dwoma portugalskimi słowami pais i país. Różnica jest tylko w akcencie, jedno znaczy rodzice, drugie naród. Takich smaczków jest dużo więcej.

Zienek przywołuje przykład z języka niemieckiego: das Mädchen, zwracając uwagę na rodzajnik nijaki das. Sprawdziłem, z jakiego innego słowa bierze początek Mädchen. Okazuje się, że ma prosty rodowód: die Magd. Słowo to określa młodą muchachę, czyli wierząc na słowo Wojciechowi Cejrowskiemu - osobę od sprzątania i gotowania.

Rodzajnik zmienia się z das na die. Das Mädchen czy das Mädel (zdrobnienia od die Magd) może zyskać rodzajnik die również stając się żoną (die Frau). Może stać się przydatną i zyskać rolę w społeczeństwie już nie określaną nijako.

Dyrektor potrzebuje żony, bo: każdemu to, co mu się należy, prawda?

(Cytat z Elfriede Jelinek, Pożądanie (Lust), W.A.B. 2007, strona 144.)

Ułamek Pożądania

Kilka słów na dziś.

W szkole, zapewne, wtedy wszyscy byli jeszcze dobrzy. Później muszą o tym zapomnieć, stają sie pustymi miejscami w rzemiośle, handlu i przemyśle, albo czarnymi dziurami w sieci sportu. Światowe igrzyska młodzieży są, owszem, ogłaszane, ale zanim się o nich dowiedzą, jest już za późno, więc zsuwają się po płaskim stoku przed domem, wiodącym przecież tylko do drogi, do kiosku, a tam dowiadują się, kto wygrał. Oglądają igrzyska w telewizji, też chcieliby być tak elegancko wygotowani. Sport jest największą świętością, jakiej mogą dotknąć związanymi rękami. Jest podobny do wagonu restauracyjnego w pociągu, nie jest absolutnie niezbędny, ale łączy niepotrzebne z nieprzyjemnym. I człowiek jedzie dalej.

Na zapleczach hitlerowskich stacji benzynowych znów się o siebie obijają, płeć o płeć na smyczach, roztapiają się pod kolorowymi parasolkami jak połówki ich porcji lodów. Tak szybko się to zawsze kończy, a tak długo trzeba pracować, góry zaś trwają. Powtarzając w nieskończoność, ludzie się po prostu powielają. Głodna sfora wyjmuje genitalia przez sprytnie zamocowane na sobie drzwiczki. Okien nie ma, żeby nie trzeba było patrzeć na partnera. Trzyma się nas jak bydlęta, a my się martwimy o postęp!

Co to znaczy być anarchistą portugalskim

Czytając Pessoę i jego Bankiera anarchistę (O Banquiero Anarquista) w tłumaczeniu Stanisława Krastowicza. Wybór fragmentów własny.

- Słyszałem niedawno, że byłeś anarchistą... Czy to prawda?

- Byłem? O, nie tylko byłem, nadal nim jestem. Nie zmieniłem się w tym względzie. Jestem anarchistą. [...] Owszem, to prawda, nie prowadzę takiego życia jak działacze związków zawodowych i faceci od podkładania bomb. [...] Oni uosabiają anarchizm i głupotę, ja natomiast anarchizm i inteligencję. [...] Wywodzę się z ludu, z proletariatu miejskiego. Jak sobie możesz wyobrazić, nie odziedziczyłem niczego dobrego, ani pozycji społecznej, ani żadnych atutów na przyszłość. [...] Jak się tylko dało, czytałem wiele książek, dyskutowałem o różnych sprawach, [...]. Czułem się zbuntowany. Chciałem dociec istoty mojego buntu. Stałem się anarchistą świadomie i z przekonania - i takim jestem do dziś.

Z punktu widzenia sprawiedliwości naturalnej nikt nie rodzi się po to, aby zawrzeć związek małżeński, ani po to, żeby być bogatym albo biednym, nikt także nie rodzi się po to, żeby być katolikiem czy protestantem albo Portugalczykiem czy Anglikiem. Wszystko to wynika z fikcji społecznych, one są tą siłą sprawczą.

Gdyby jednak, w wyniku nagłego zrywu, dokonała się rewolucja społeczna, nie powstałoby społeczeństwo wolne, [...], ale dyktatura tych, którzy pragną ustanowienia społeczeństwa wolnego. [...] I tu pojawia się argument, którym ci głupcy broniący "dyktatury proletariatu" mogliby się posłużyć, gdyby potrafili argumentować, czy choćby myśleć.

Pessoa całe życie przepracował jako księgowy w jednym z lizbońskich banków. Pracę traktował wyłącznie jako sposób zdobywania pieniędzy potrzebnych do (w miarę normalnego) życia. W czasie wolnym po pracy pisał, pisał i pisał. Szukał, szukał, szukał... Żył.

José Saramago w Wyborczej

José Saramago w Wyborczej

Wycinek pochodzi z Gazety Wyborczej z 27. marca 2009, strona 14.

Nowe książki z żółtymi kartkami

Przeglądając w ubiegłym tygodniu nowe książki w szczecińskim EMPiK-u zdziwiło mnie, że wszystkie pozycje z tego roku mają nienormalnie żółte kartki. Pewnie wina empikowego oświetlenia - pomyślałem.

Dzisiaj odebrałem paczkę z zamówionymi jakiś czas temu książkami. Przesyłka wydała mi się trochę za lekka. Przeczucie, że wewnątrz pakunku czeka mnie niespodzianka, okazało się trafione.

Valid XHTML 1.0 Strict